Rust Wat en Kijk Uit – zo ongeveer de woorden van de arts die me gisteren vertelde dat ik mijn been heb gebroken. De gelijknamige buurtschappen in de buurt van Terhole, die ik kort voor het ongeluk op oude kaarten had gezien, kregen daarmee een voorspellende betekenis.

Me afvragend of ik Terhole zo wel kan bereiken, realiseer ik me steeds meer dat ik al weken verblijf in mijn eigen interpretatie van Terhole. Dat schijnverblijf leek mij aanvankelijk niet zo interessant, gewend als ik ben om voor mijn projecten korter of langer onderzoek ter plaatse te doen in gebouwen en gebieden die een transformatie ondergaan, en juist bewust niet vooraf vanalles uit te zoeken. Maar nu besef ik dat gedurende mijn vooronderzoek zich in mijn hoofd toch al een hele stad heeft ontwikkeld, veel groter en met meer verdiepingen dan ik uiteindelijk ter plekke aan zal treffen. Dat is wel degelijk relevant omdat wat je verwacht van een plek de doorslag geeft om er wel of niet naar toe te gaan. Niet alleen voor mij, maar ook voor alle anderen die op dit moment ooit gehoord hebben van Terhole en op basis van hun interpretatie van het dorp en de omgeving besloten hebben om er WEL of NIET heen te gaan.

Hoe ontstaat die parallele stad?

Deels laat ik me in mijn vooronderzoek leiden door mijn nieuwsgierigheid. Die gaat uit naar de stilte van het gebied, in de dorpen, geconserveerd in de huizen, de stilte waarin zich traag de transformatie van het gebied voltrekt. Nieuwsgierigheid naar de transformatie, die nu eens krimp en dan weer groei heet, en volgens iemand die er vandaan komt eigenlijk altijd al gaande is geweest. Mijn nieuwsgierigheid leidt van het een naar het ander. Ik heb prachtige historische kaarten gezien, maar natuurlijk ook de google kaarten anno 2012. De kaarten leiden van illustere buurtschappen naar bijvoorbeeld de verdwenen goederenspoorlijn tussen Axel en Hulst, waarvan je de rechte lijn zelfs met google maps (sateliet) nog kan waarnemen. Deze lijn verdween in de jaren ’50 toen die niet meer rendabel bleek – inderdaad, krimp is hier al heel lang gaande.

Ik ben ook benieuwd naar de huizen, die ofwel Zeeuws ofwel Vlaams zijn. Dat zie je meteen.

Maar het is niet alleen mijn nieuwsgierigheid die de parallele stad Terhole bouwt – die nieuwsgierigheid ontmoet het beeld van de regio dat lokale overheden en andere stakeholders mij als bezoeker, maar ook aan elkaar, willen verkopen. Wat wordt benadrukt en wat wordt verholen? Ik zou, net als Calvino, waarschijnlijk aan mijn opdrachtgever een heleboel plekken kunnen beschrijven die feitelijk niet bestaan en die ik bouw aan de hand van mijn interpretaties van dat ene dorp.

Toch krijgt de parallele stad voor mij pas echt betekenis als ik ter plekke heb gezien hoe het dorp is. Ik wil er heen, om uit te kijken en wat te rusten.